
Instytucja fundacji rodzinnej miała być przede wszystkim narzędziem sukcesji majątkowej i ochrony rodzinnego biznesu. Po kilku latach obowiązywania przepisów ustawodawca uznał jednak, że część podatników wykorzystuje fundacje rodzinne głównie do celów optymalizacji podatkowej. W odpowiedzi przygotowano projekt nowelizacji przepisów PIT i CIT dotyczących fundacji rodzinnych.
Projekt ten może okazać się jedną z najważniejszych zmian dla właścicieli dużych majątków i firm rodzinnych. W uzasadnieniu projektu wskazano, że fundacja rodzinna miała realizować przede wszystkim dwa cele: zapewnienie sukcesji międzypokoleniowej, długoterminowe zarządzanie majątkiem rodzinnym.
Według projektodawców w praktyce coraz częściej dochodzi jednak do wykorzystywania fundacji rodzinnych w celu uzyskania korzyści podatkowych, które nie były zakładane przez ustawodawcę.
Szczególne wątpliwości budzą sytuacje, gdy: fundator pozostaje jedynym beneficjentem fundacji, beneficjentami są wyłącznie fundator i jego małżonek, majątek pozostaje faktycznie pod kontrolą tych samych osób, które wniosły go do fundacji.
W ocenie projektodawców prowadzi to do sytuacji, w której ekonomicznie te same dochody są opodatkowane znacznie korzystniej niż w przypadku osób fizycznych.
Jak działają obecne preferencje?
Fundacja rodzinna korzysta obecnie ze szczególnego modelu opodatkowania.
W wielu przypadkach: dochody osiągane przez fundację nie podlegają bieżącemu opodatkowaniu, podatek pojawia się dopiero przy wypłacie świadczeń dla beneficjentów, możliwe jest wieloletnie odroczenie opodatkowania.
Projektodawcy podnoszą, że rozwiązanie to powoduje znaczące różnice pomiędzy opodatkowaniem fundacji rodzinnych a opodatkowaniem osób fizycznych uzyskujących podobne dochody bezpośrednio.
Co ma się zmienić?
Projekt nie likwiduje fundacji rodzinnych ani nie odbiera im funkcji sukcesyjnej. Przewiduje jednak szereg zmian, które mają ograniczyć wykorzystywanie fundacji rodzinnych jako narzędzia optymalizacji podatkowej. Projekt zakłada m.in.:
1. Wyższy podatek przy wypłacie świadczeń z fundacji
Obecnie fundacja rodzinna płaci 15% CIT przy: wypłacie świadczeń beneficjentom, przekazaniu majątku przy rozwiązaniu fundacji. Projekt zakłada podwyższenie tej stawki do 19%.
W praktyce oznacza to wzrost opodatkowania zgromadzonego majątku w momencie jego wypłaty beneficjentom. Zdaniem projektodawców obecne opodatkowanie jest zbyt korzystne w porównaniu z opodatkowaniem dochodów osiąganych bezpośrednio przez osoby fizyczne.
2. Fundacja rodzinna zostanie objęta przepisami CFC
To jedna z najbardziej istotnych zmian. Obecnie fundacje rodzinne nie są objęte regulacjami dotyczącymi zagranicznych jednostek kontrolowanych (CFC). Projekt przewiduje objęcie fundacji
rodzinnych tymi przepisami. Oznacza to, że jeżeli fundacja będzie posiadała zagraniczne spółki działające w jurysdykcjach o preferencyjnym opodatkowaniu, może pojawić się obowiązek rozpoznania dochodu i zapłaty podatku w Polsce, nawet jeżeli zysk nie został jeszcze wypłacony. Zmiana ma przeciwdziałać wykorzystywaniu struktur luksemburskich i innych zagranicznych wehikułów inwestycyjnych do odsuwania opodatkowania.
3. Fundacje rodzinne zostaną objęte exit tax
Projekt rozszerza również na fundacje rodzinne przepisy dotyczące podatku od niezrealizowanych zysków (exit tax). Podatek ten może wystąpić w sytuacji, gdy Polska utraci prawo do opodatkowania określonych aktywów lub majątku. W praktyce nowe regulacje mogą mieć znaczenie m.in. przy:
· restrukturyzacjach międzynarodowych,
· zmianie rezydencji podatkowej,
· przenoszeniu aktywów za granicę,
· likwidacji fundacji z elementem zagranicznym.
4. Koniec zwolnienia dla szybkiej sprzedaży majątku
Projekt wprowadza tzw. 2-letni okres lock-up. Jeżeli fundator wniesie do fundacji: nieruchomość, udziały, akcje, inny składnik majątkowy, a fundacja sprzeda go przed upływem 2 lat od końca roku, w którym został wniesiony, sprzedaż nie będzie korzystała ze zwolnienia podatkowego.
Przykład: fundator wnosi nieruchomość w czerwcu 2027 r., fundacja sprzedaje ją w 2028 r., w takim przypadku zwolnienie nie będzie przysługiwało. Zmiana ma uniemożliwić tworzenie fundacji wyłącznie po to, aby szybko sprzedać majątek na korzystniejszych zasadach podatkowych.
5. Opodatkowanie najmu krótkoterminowego
Projekt przewiduje bardzo istotne ograniczenie zwolnień dotyczących nieruchomości. Po zmianach ze zwolnienia będzie korzystał zasadniczo tylko klasyczny najem mieszkaniowy. Natomiast opodatkowane mają być m.in.: najem krótkoterminowy, apartamenty na doby, condohotele, aparthotele, działalność zakwaterowania objęta działem 55 PKWiU. To ważna informacja dla fundacji posiadających portfele nieruchomości inwestycyjnych.
Podsumowanie
Osoby, które już posiadają fundację rodzinną lub planują jej utworzenie, powinny uważnie śledzić dalszy przebieg prac legislacyjnych.
Fundacja rodzinna nadal pozostanie atrakcyjnym narzędziem sukcesyjnym, jednak można spodziewać się stopniowego ograniczania rozwiązań pozwalających na osiąganie przewag podatkowych niepowiązanych z funkcją sukcesyjną tej instytucji.
